| Kadın Hastalıkları (Jinekoloji) > Kürtaj |

Kürtaj

Kürtaj ne demektir?

Kürtaj veya küretajın kelime anlamı rahim içerisinden parça alma işlemidir. Ancak kürtaj kelimesi halk arasında genellikle istenmeyen gebeliğin alınması işlemi için kullanılmaktadır.

 Kürtaj kelimesi tıbbi olarak sadece gebeliğin alınması için değil gebe olmayan hastalarda rahim içerisinden alınan materyaller için de kullanılan bir terimdir. Genç bir kadının adetleri çok fazla oluyorsa, düzensizse ya da uzun sürüyorsa, ultrasonda rahim içinde normal olmayan bir görüntü saptanmışsa veya menopoza girmiş bir kadında bir süre sonra (kesildikten 1yıldan sonra) kanama olmuşsa ya da rahim içi olması gerekenden daha kalın ise tanısal amaçlı kürtaj yapılabilir.

Kürtaj sadece istemli gebelik alınması için yapılmaz, düşükten sonra içeride kalan gebelik parçalarını almak için veya ölü gebelikleri, boş gebelikgibi durumlarda da yapılır.

Kürtaj ne demektir?

Bu işlem, evli veya bekar tüm kadınlar için hem fiziksel hem de psikolojik olarak  travmatik bir olaydır. Bu nedenle hastanın yaşadığı korkular ve üzüntüler dikkate alınarak gerekli hassasiyet gösterilmelidir.

Kürtaj için yasal sınır nedir?

İstemli küretaj yani istemli olarak gebeliğin aldırılması, ülkemizde yasal olarak son adet tarihinden itibaren 10 haftalık gebeliklere kadar mümkündür. Burada en büyük problem gebelik haftası hesaplanırken çiftlerin ilişki tarihini veya beklenen adetten sonraki dönemi hesaplamasıdır. Bu durumda gebelik haftası çiftlerin tahmininden büyük olmaktadır. Bu yüzden hesaplama yapılırken son adetin başladığı tarih esas alınmalı ve muhakkak ultrason ile teyid edilmelidir. Ultrason yapılması hem dış gebelik olasılığını ortadan kaldırır hem de kadının son adet tarihini yanlış hatırlaması veya düzensiz adet görmesi durumlarında olabilecek hataları önler.

Özel durumlar:

Gebeliğin devam etmesi anne için hayati bir tehlike oluşturuyorsa, örneğin annede şiddetli bir kalp, böbrek, karaciğer hastalığı, astım veya hipertansiyon gibi bir durum varsa veya gebelik için zararlı olabilecek ilaçlar kullanmak zorunda ise "anne hayatı düşünülerek" gebelik haftasına bakılmaksızın gebelik sonlandırılabilir. Bunun için resmi bir hastaneden "sağlık kurulu raporu"  gerekmektedir.

Yine rahim içindeki bebekte ultrasonla ya da amniosentez sonucunda yaşamla bağdaşmayan veya doğduktan sonra yaşamını büyük ölçüde etkileyecek bir problem varlığında veya bebeğin ölü olduğu ultrason ile tesbit edilirse gene sağlık kurulu kararıyla 10 haftanın üzerindeki gebeliklerde tahliye edilebilir.

Her iki durumda da yapılan işlem tedavi edici yani "Terapotik küretaj" olarak adlandırılır.

Kimler kürtaj yaptırabilir?

  • 18 yaşından büyük ve evli olan bayanlar eşlerinin imzası ile onay alınarak kürtaj olabilirler.
  • 18 yaşından büyük ve bekar olan bayanlar ise sadece kendi rızaları ile kürtaj olabilirler.
  • 18 yaşından küçük olanların evli veya bekar olsalar da anne-babalarının onayı gerekir.
  • Ayrıca hasta acil kanamalı bir şekilde başvurduysa ve kanama hayati tehlike taşıyorsa kendi onayı dışında bir onay aranmaz.
Yukarıdaki koşullara uyulduğunda ülkemiz yasalarına göre istenmeyen gebelik sonlandırması işlemi kadınlarımıza tanınmış olan çağdaş bir haktır. Yapılan işlem tüm diğer işlemlerde olduğu gibi doktor ve hasta arasında gizli kalır.

Kürtajı kim yapar?

Ülkemizde bu tip müdahaleleri yapmaya uzman Kadın Hastalıkları ve Doğum hekimleri yetkilidir.

Kürtaj işlemi nasıl yapılır?

Kürtaj işleminden önce mutlaka ultrasonografi ile gebeliğin haftası ve yerleşim yeri kontrol edilir. Daha sonrahasta jinekolojik masaya yatırılarak muayene edilir. Kürtaj işlemi lokal veya genel anestezi ile yapılabilir.

Lokal anestezide sadece rahim ağzı uyuşturulur. Bu işlem için anestezi doktoruna gerek yoktur. Kürtajı yapan kadın hastalıkları ve doğum uzmanı bunu gerçekleştirir. Her ne kadar anestezi uygulansa da bir miktar ağrı hissedilir. Genellikle işlem esnasında kasıklarda adet ağrısı gibi bir ağrı duyulur.

Özellikle hasta hiç doğum yapmamış veya sezeryanla doğum yapmış ise, ilk kürtaj deneyimi ise ve genç kızlarda genel anestezi daha çok önerilir.

Eğer genel anestezi uygulanacaksa bir anestezi uzmanı tarafından yapılacak işlem ile ilgili olarak hasta bilgilendirildikten sonra kolundan damar yoluna girilir. Bu belki de tüm girişim sırasında hissedilen tek ağrı olacaktır. Daha sonra anestezik bir ilaç damar yolundan enjekte edilerek hasta uyutulur. Eğer genel anestezi uygulanacaksa, işlemden en az 4-6 saat önce hastanın bir şey yiyip içmemesi konusunda bilgilendirilmesi gerekir.Bunun amacı midenin boş olmasını sağlamak ve genel anesteziye bağlı oluşabilecek bulantı sonrası kusmuğun akciğerlere kaçıp yutulmasını engellemektir.

kürtaj

Kürtaj işlem günümüzde sıklıkla vakum yöntemi ile yapılır. Hasta uyutulduktan sonra "spekulum" denilen aletle vajen açılarak rahim ağzı görülür hale getirilir. Vajen antiseptik solusyonlarla temizlendikten sonra, "tenekulum" denilen aletle "cervix" (rahim ağzı) çekilerek rahmin düz bir konum kazanması sağlanır. Daha sonra plastik yapıda ve ince steril kanüllerle genişlemiş rahim ağzından rahatlıkla girilerek rahim boşluğuna ulaşılır. Gerekli vakalarda (daha önce doğum yapmamış veya ileri gebelik haftası olan gebelikler gibi) “buji” olarak isimlendirilen aletlerle rahim ağzı genişletilir. Kanülün ucuna vakum etkisi yaratan özel enjektör yerleştirilir. Bu özel enjektörle negatif basınç sağlanarak rahim içindeki gebelik materyali veya doku alınır.

enjektor

Vakum enjektör                                        

Plastik kanüller

Plastik kanüller

Bu yöntem küretle yapılan işleme göre hem daha kolay hem de daha az riskli ve daha az ağrılıdır. İşlem sıklıkla 5-10 dakikayı geçmez. Ardından ultrason ile rahim içerisi tekrar kontrol edilir, parça kalmadığından emin olunur. Hasta kürtaj işleminden sonra kısa süre (10-20 dakika) dinlenerek günlük yaşamına dönebilir. Günlük her işini rahatlıkla yapabilir. İşlemden sonra hafif kasık ağrısı ve az miktarda kanama olabilir.

Eskiden yaygın kullanılan küret aletleri metal aletlerdir ve günümüzde nadiren gerekli hallerde kullanılır. Bu aletlerle gebelik emilerek alınmaz, küret aletinin ucu ile rahim içerisi kazınarak temizlenir. Daha kolay olan vakum yöntemi yaygınlaştığı için küretler pek kullanılmazlar.

Kürtaj sonrasında neler yapılmalıdır?

Kürtajdan sonra belli süreyle 2-10 gün arasında hafif, pıhtısız vajinal kanamalar normaldir. Bazen işlemden sonra hiç kanama görülmeyebilir, bazen de belli sürelerle ara ara kanama şikayetleri olabilir. Genel olarak beklenen kanamanın gittikçe azalarak devam etmesinden sonra kesilmesidir.Kürtaj sonrası kanamalar için tampon kullanmamalı, ped kullanılmalıdır.Kürtaj eğer genel anesteziyle yapılmışsa ilk gün için biraz sersemlik hissi, bulantı, halsizlik, hafif kasık ağrısı ve hafif kanama olması normal kabul edilir. Şikayetler genellikle birkaç saatten sonra azalacaktır. Genel anestezi ile yapılmışsa işlemden yaklaşık bir saat sonra yemek yenilebilir.

Kürtajın yapıldığı gün banyo serbesttir, ancak vajinal duş önerilmez. Genel olarak, enfeksiyon oluşmaması için kürtajdan sonra 15 gün cinsel ilişki yasaklanır.

Kürtaj işleminden sonra genellikle hastaya kullanması için antibiyotik ve ağrı kesici ilaçlar reçete edilir. Hasta genellikle işlemden 1 hafta sonra kontrole çağırılır.
Eğer hastada Rh uyuşmazlığı varsa anti-D denilen ilacın 72 saat içerisinde yapılması gerekir. Rh uyuşmazlığı ( kan uyuşmazlığı), Rh negatif bir kadının Rh pozitif bir erkekten gebe kalması durumunda söz konusu olabilir. Böylece daha sonraki gebeliklerde problem yaşanması ihtimali önlenmiş olur.

Kürtajın psikolojik etkileri kişiden kişiye değişir. Hastalar çok değişik duyguları aynı anda veya arka arkaya yaşayabilir. Eğer mutsuzluk duyguları yoğunlaşırsa profesyonel yardım önerilebilir.

İşlem sonrası ortalama 30-40 gün içinde hastalar normal adetlerini görürler.Kürtajdan çok kısa süre sonra gebe kalabilirsiniz, bu nedenle mutlaka korunmalısınız. Çoğu doktor kürtaj işleminin sonraki gebelikleri etkilemediğini düşünmektedir.

Kürtaj sonrası hangi durumlarda doktora başvurulmalıdır?

  • Ateş yüksekliği (38 derece üzerinde)
  • Ağrı kesici ile geçmeyen şiddetli ağrı ve kramplar olursa
  • Kürtaj sonrası aşırı kanamalar olursa
  • Kürtaj sonrası günlerde kötü kokulu aşırı akıntınız olursa
  • Kürtajın üzerinden 4-5 gün geçmesine rağmen kanama azalmazsa veya artarsa

Kürtajın riskleri nelerdir?

Tecrübeli kişiler tarafından uygulanıldığı takdirdenormal gebelik haftalarında yapılan kürtaj işlemi sırasında oluşabilecek riskler yok denecek kadar azdır.

Gebelik haftası küçük olanların riski büyük olanlardan daha azdır. Fakat her durumda kürtajın riski gebeliği sonuna kadar sürdürmekten daha azdır. Erken gebelik haftalarında % 1 den daha az kadında sorunlar yaşanırken, daha ileri gebelik haftalarında bu oran %2 ye kadar çıkar.

Olası bazı riskler aşağıdadır:

Tamamlanmamış tahliye: Nadiren gebeliğin tahliyesi tam olarak gerçekleşmez. İşlem sonrası kanama ve enfeksiyon oluşabilir.Böyle bir durumda kürtaj işleminin tekrarlanması gerekebilir.Gebeliğin tam olarak tahliye edilememesi, rahime ait anatomik değişikliklerden veya gebeliğin çok erken bir haftada tahliye edilmesi durumlarına bağlı olabilir. Genellikle önerilen en az 7- 10 gün adet gecikmesi sonrası işlemin yapılmasıdır. İşlem yapılmadan önce gebelik ultrason yardımıyla rahim içinde görünebilir durumda olmalıdır. Bu şekilde gebeliğin bir “dış gebelik” olmadığı da anlaşılmış olacaktır.

Enfeksiyon: Kürtaj işleminden sonra bakterilerin, vajen veya serviksten rahim içine ulaşması ile gerçekleşir.Bu sağlıksız koşullarda yapılan kürtajlarda, önerilere uyulmadığında ya da antibiotik düzgün kullanılmadığında olabilir. Tedavide daha kuvvetli antibiotikler başlanır.

Kanama: Kürtaj sonrası bir miktar kanama olması normaldir. Kan nakli gerektirecek kadar kanama çok nadiren görülür. Genelde kanama miktarı adet miktarı kadardır. Daha fazla kan kaybı oluyor ise içeride parça kalmasına bağlı olabilir.Bazen büyük parçalar düşürebilir, bu düşerken ağrı hissedilebilir. Kontrolde bu görüldüğünde antibiotik tedavisine başlanır ve içerdeki parça alınır.

Gebeliğin devam etmesi:Özellikle 5 haftadan daha önce yapılan kürtajlarda sıkça gözlenir (Hastanın 1 hafta sonra yapılan ultrason kontrolünde gebelik izlenir). Gebelik kesesinin çok küçük olması nedeniyle işlemin yetersiz olması sonucu gelişebilir.

Rahmin zedelenmesi:Gebe rahim normale göre yumuşaktır. Bu yüzden kürtajda çok dikkatli davranmak gerekir. Ani bir hareketle ve metal aletler kullanıldığında ya da gebelik biraz iri ise rahim yırtılabilir. Delik küçük ise rahim kendiliğinden bunu kapatır. Eğer büyük olursa muhakkak operasyon gerekir.Rahim ağzı yırtığı veya rahmin delinmesi 1000 kürtajda 1 görülür.

Rahim içinde yapışıklık: Rahim içi fazla kazınmışsa içeride yapışıklıklar olabilir, bu genellikle vakum yöntemiyle yapılan kürtajda değil küretlerle yapılan kürtajlarda sıktır. Sonrasında 1-1,5 ayda adet görecekken adet görülmemesine ya da rahimin içinde yapışıklıklara sebep olabilir. Tedavisinde hormonal ilaçlar kullanılabilir, spiral takılabilir ya da optik aletlerle rahim yapışıklıkları açılabilir

Ölüm:Vakum ile yapılan kürtajda ölüm ihtimali 100 000 de 1 den daha azdır. Buna karşılık doğum sırasında bir kadının hayatını kaybetme ihtimali 10 kat daha fazladır. Ölüm riski açısından bademciklerin alınması 3 kat, apendektomi (apandisitin alınması) 200 kat daha fazla risk taşımaktadır.

Kürtaj işlemi sonradan anlaşılır mı?

Kürtajın üzerinden belli bir süre geçtikten sonra yapılan jinekolojik muayene ve ultrasonografilerde hastanın kürtaj olduğunun anlaşılması mümkün değildir.